Evidence

 

Evidence

Cadayn

Anaga sharcigeena cadeyn waxa ay ka bilaabanaysaa Art. 135 ppc, wuxuuna ka hadlayaa (relevant) and (irrelevant) waxkasta oo soo dhaweynaya cadeyntaas waa relevant.

Qodobkaan waxa uu ka hadlayaa waxyaabaha muhiinka ah (relevant), dacwada inta ay socoto garsooruhu hadalkooda ayuu kala dhex bixikaraa hadalo (relevant) ah, oo wax ku ool ah, inta ay is dacweynayaan ayuu warkasoo bixi karaa, oo isagoo inkirsan ayaa afkiisa laga dheehan karaa inuu dembiga galay, taas ayuuna ka hadlayaa qodobku maahan tii 108 ppc, ee magashay dambiga mise magalin.

Marka qodobkaan laga fiiriyo sharciga xagiisa waxaa laga dheehankara inay jirto (existance) iyo in aysan jirin (inexistence) cadeyntaas ay doodu ku saabsantahay ama falkasta ee loo qaateen ah (relevant).

Maxaa lagu fasiran karaa falalkaan lagu qeexay qaybta labaad ee qodobka 135 ppc. aan hada kaga hadalnay dhacdada aan soo sheegnay? 

way fiican tahay in lacadeeyo, laakiin kuma filna in la fahmo sababta qodobka uu meesha ugu jiro.  Micno kale malahan qodobku waa inuu kala baxo garsooruhu nuxurka fikradiisana uu ku darsado waxyaalihii iyo hadaladii ay dhinacyadu is dhaafsadeen iyo qoraalada uu ka helo wax allaale iyo wixii kabaayo kiiska waa (relavant) wixii (relavant) ahna kiiska ayey wax ka tarayaan.

Hadii aan tixgalino qeexitaanka uu xeer dejiyaasha legislations (relavant facts) waxaa loola jeedaa dhacdo (facts) loo soo gudbiyey cadeyn ahaan taasoo ka baxsan wixii loo baahnaa (beyond the requirement of relevance). Taasina garsooraha ayey u taalaa sidii uu u qiimeyn lahaa hadii ay tahay relavant iyo hadii ay aheyn relavant.

Maxaa relevant ah mise maxaa ah irrelevant

Relevant- waxkasta oo muhiim u ah kiiska ciqaabta, oo kasoo baxa dhinacyada hadalkooda ama doodooda.

Irrelevant- waxkasta oo aan muhiim u aheyn kiiska ciqaabta oo kasoo baxo dhinacyada hadalkooda ama doodooda.

 

 

 

Notion

Parts of the process

(Xubnaha ay dacwadu ka dhaxayso)

Dacwada marka laqaadayo waxay ka dhaxaysa sedex dhinac waa garsooraha, xeer ilaaliyaha iyo eedaysanaha. xiriir sedex geesle ah waaye waa garsooraha oo meel kore saaran iyo xeer ilaaliyaha iyo eedaysanaha oo jaranjarada koobaad isla saaran.

Inta uu xiran yahay intaan la xukumin ka hor waa laga jarayaa mudadii uu xirnaa sababtoo ah waxa uu lamid ahaa ruux xiran oo kale xaga xuriyadda, waxaa masuul ka ah mudada uu xiran yahay garsoorka. 

Civil part- waa ruux uu saameyey gef dhacay kaasoo doonaayo tilaabo madani ah si uu magdhow u ehelo, tilaabada madanigaa waxay koobaysaa xaquuqda inuu magdhow u helo qasaarihii sida ku xusan qodobka 158 pc, qodobkaan waa qodob ciqaabeed laakiin sidii procedure ayuu u shaqaynayaa waayo wuxu ka hadlayaa magdhow wuxuuna leeyahay “gefkasta wuxuu ku qasbaa qofka gefka galay inuu magdhawo” marka xukunka ciqaabta la rido ayuu oran karaa hala ii raaciyo madaniga ama magdhowga sida uu qano qodobka 130 ppc, hadii kale dacwo kale oo madani ah ayuu furanayaa isagoo keenaayo kiiskii ciqaabta xukunkiisii cadeyn ahaan oo uu ku cadeynayo in gefka isagu geystay falkana uu masuul ka yahay. 

Gefkasta oo uu ka dhalanaayo qasaaro maadi ah ama aysan ka dhalaneyn (macnawi ama qalbigiisa wax u dhimi karo) waxay ku qasbaysaa qofka xukunka lagu qaaday inuu celiyo magtii. dadka waa inay ka jawaabaan sida uu qabo xeerka madani falkaas si (indirect responsible) ah ninka gefka galay toos ayaa loo qaadanayaa dhinaca kalana xiriirka ka dhaxeeyo ayaa la fiirinaya (xiriir waalidnimo ama shaqo iwm) sidaas ayuuna masuuliyad ku yeelanayaa. See art. 10-162 cc. (hadii aad rabo inaa sifiican u fahanto).

Sida aan ka arki karno art 158 ppc, ayaa wuxuu leeyhay qofkasta oo geysto gef dembi ah waxa uu masuul ka yahay madanigii ka dhasho waxaana meeshaas ka imaanaayo (civil action) waxa uuna ka imanayaa falkaas gurucan ee uu sameeyey eedaysanaha.

Dadka la mid ka ah dhibanaha (injury party) waa dadka aan xaqa u lahayn danta la difaacaayey ciqaab ahaan, laakiin si lamid ah xaq ayuu u leehaya inuu qaado tilaabo uu ku dhaqaajinaayo xaquuqdiisa waxa uuna leeyahay awoodii qofka (injury party)-ga ah oo uu dhibku ka soo gaaray gefkaas.

Waxay quseysaa dadka uusan si toos ah u dhibku ugu dhicin, laakiin waxayna ku suganyihiin xaalad gaar ah oo ka dhigaayo xaquuq dad leh marka loo eego dadka dhibku gaaray oo awooda ay leeyihiin dadka dhibku gaaray oo kale xaalado siinayo ayey ku suganyihiin.

Waxaa ka hadlaayo kaliya qodobka 130 ppc, waxaana waye qofka dhibka loo geystay qofka kusoo xigo qaraabo ahaan [tusaale nin shil ku dhintay ilmihiisa] waayo iyaga si toos ah uma saameyn, laakiin Aabahood ayaa dhintay oo waa dhacdo xanuun badan, waxayna ku tusunaysa in uusan iyaga sitoos ah usaameyn dhibka dhacay, balse waxa ay lamid yihiin kuwa uu si toos ah u saameeyey gefka dhacay.

Tusaalaha kaliya ee ku xusan penal code waa (14/2) oo ah ninka ugu soo xigo qaraabo ahaan ayuu saameynahaa gefku si dadban. Maadaama uu dhibaato u geystay gefkaasi oo qatar galiyey hantidoodii waxay yeelanayaan awood (civil part)

Maxay kala yihiin civil part iyo injury party

Injury party- waa qofka uu si toos ah ugu dhacay gefka dhibaataduna ugu dhacaday

Civil part- waa dadka qaraabada dhow la ah qofka ay dhibtu ku dhacday (sida caruurta ninka ay ku dhacday dhibku ama xaas ama walaalkiis ama waalidkiisa)

Form the unlawful action of the offender

(Tilaabooyinka sharci darrada ah ee uu sameeyo eedaysanaha)

Dadka la midka ah injury party waa dadka aanan ku magacawneyn xaquuqda la difaacaayo ciqaab ahaan, laakiin isla markaana xaq leh sida uu sharcigu qabo kuwaas oo qaadaayo tilaabooyin ay ku xaqiijinaayaan xaquuqdiisa, waxa uuna leeyahay awooda qofka uu dhibku si toos ah u gaaray oo kale (injury party).

Tusaalaha kaliya ee ku xusan penal code Art. (14/2) waa qofka xigo qaraabo ahaan oo uu dhibku soo gaaray marka laga imaado (injury party) sida ilamaha uu dhalay marxuunka ama xaaskiisa ama walaalihiis. Maadaama uu dhibaato u geystay gefkaasi oo qatar galiyey hantidoodii waxay yeelanayaan awood (civil part).